Ocak’ta Üretici–Market Makası Açıldı: Havuçta Yüzde 278 Fark

TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ocak ayına ilişkin üretici–market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Buna göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 278,1 ile havuçta zirve yaptı. Havuçtaki farkı maydanoz (yüzde 275,8), pırasa (yüzde 229,8) ve marul (yüzde 225,7) izledi. Havuç ve maydanoz markette yaklaşık 3,8 kat, pırasa ve marul ise 3,3 kat daha pahalıya satıldı.

Markette fiyatlar:

Ocak’ta markette izlenen 41 ürünün 33’ünde artış, 7’sinde düşüş görüldü. En yüksek artış kabakta (yüzde 67,2) yaşandı; bunu sivribiber, patlıcan ve salatalık izledi. En fazla düşüş ise kuru fasulyede (yüzde 14,6) kaydedildi.

Üreticide fiyatlar:

Üreticide 33 ürünün 19’unda artış, 6’sında düşüş oldu. En sert artış kabakta (yüzde 179,2) görülürken; sivribiber, salatalık ve patlıcan dikkat çekti. En fazla düşüş pırasada (yüzde 11) gerçekleşti.

Nedenler:

Seralarda mevsim geçişi, soğuk hava nedeniyle verim düşüşü ve kıyı illerinde yaşanan aşırı yağış–fırtına–dolu gibi afetler sebze arzını azalttı ve fiyatları yükseltti. Talep gerilemesi karnabahar ve pırasa fiyatlarını düşürürken, yumurta fiyatları arz fazlası ve ihracat kısıtlamaları nedeniyle geriledi.

Girdi maliyetleri:

Ocak’ta gübre fiyatlarında aylık artışlar sürerken, yıllık bazda gübre türlerinde yüzde 26–40 bandında yükselişler kaydedildi. Besi ve süt yemleri aylık yüzde 4–6, yıllık yüzde 30–33 arttı. Elektrik yıllık yüzde 12,8, tarım ilacı yüzde 35,9, mazot ise aylık yüzde 7,7, yıllık yüzde 21,8 zamlandı.
Özetle: Ocak ayında sebzede arz daralması fiyatları yukarı taşırken, girdi maliyetlerindeki artış üretici üzerindeki baskıyı artırdı; üretici–market fiyat makası birçok üründe rekor seviyelere çıktı.