Adıyaman’da Barajlar Neden Tamamlanamıyor?

Depremde en ağır bedeli ödeyen illerden biri olan Adıyaman’da, yeniden ayağa kalkma sürecinin en kritik başlıklarından biri tarım ve su yatırımları. Ancak yıllardır devam eden baraj ve sulama projelerinin hâlâ tamamlanamamış olması, kamuoyunda “öncelik sıralaması” tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor.

Depremde ağır yıkım yaşayan ilde su yatırımları neden yavaş ilerliyor?

6 Şubat depremlerinde en ağır yıkımı yaşayan illerden biri olan Adıyaman’da yeniden yapılanma süreci büyük ölçüde konut projeleri ve şehir merkezli altyapı yatırımları üzerinden ilerliyor. Ancak ilin ekonomik omurgasını oluşturan tarımsal üretim açısından hayati öneme sahip baraj ve sulama projeleri henüz tamamlanabilmiş değil.

Adıyaman ekonomisinin temel dayanağı tarım. Sulama yatırımları devreye girmeden üretim artışı sağlamak, kırsal kalkınmayı güçlendirmek ve deprem sonrası ekonomik toparlanmayı hızlandırmak kolay görünmüyor.

Kaç baraj, kaç sulama projesi var?

Adıyaman’da halen devam eden büyük ölçekli projeler şu başlıklarda toplanıyor:

Devam eden baraj projeleri:

*Koçali Barajı (Kahta)

*Gömükan Barajı

*Kahta için hayati önem taşıyan Büyükçay Barajı ve HES (ihalesi yapılmış ancak sahada ilerleme sınırlı)

Devam eden sulama projeleri:

*Koçali Sulaması

*Gömükan Sulaması

*Besni Keysun Sulaması

*Kızılin Sulaması

*Göksu–Araban bağlantılı sulama hatları

Bu projelerin önemli bölümü yatırım programlarında yer almasına rağmen henüz tam kapasiteyle işletmeye alınmış bir büyük sulama sistemi bulunmuyor. Baraj gövdeleri yükseliyor ancak suyun tarlaya ulaşma takvimi netleşmiş değil.

Süreç neden uzuyor?

Projelerin gecikmesinde öne çıkan başlıca nedenler şöyle sıralanıyor:

Yıllara sari ödenek modeli

Projeler tek seferde güçlü bir finansmanla değil, yıllık bütçe dilimleriyle ilerliyor. Bu durum 4–5 yılda tamamlanabilecek yatırımların 10–15 yıla yayılmasına yol açabiliyor.

Sulama şebekesinin ayrı ihale edilmesi

Baraj inşaatı ile sulama kanalları ve dağıtım şebekeleri farklı etaplar halinde yürütülüyor. Bu nedenle gövde tamamlanmaya yaklaşsa bile suyun çiftçiye ulaşması gecikiyor.

Deprem sonrası öncelik kayması

6 Şubat sonrası kamu kaynaklarının büyük kısmı konut, rezerv alan ve şehir altyapısına yönlendirildi. Bu durum kırsal ve tarımsal yatırımların hızını dolaylı olarak etkiledi.

Kamulaştırma ve teknik revizyonlar

Bazı projelerde zemin etüdü, proje değişiklikleri ve kamulaştırma süreçleri takvimi uzattı.

Büyükçay Barajı ne durumda?

Büyükçay Barajı ve HES projesi için ihale yapıldığı ve yüklenici firmaya yer teslim edildiği açıklanmıştı. Ancak sahada belirgin bir ilerleme gözlenmiyor. Yetkililere yöneltilen sorulara verilen en yaygın yanıt “ödenek yetersizliği” oluyor.

Bu durum, yatırım programındaki öncelik sıralaması ve bütçe dağılımı konusundaki tartışmaları da beraberinde getiriyor.

GAP kapsamı ve GES sulama tartışması

Adıyaman’da uzun süredir dile getirilen bir başka başlık ise ilin GAP sulama yatırımlarından yeterince yararlanamadığı yönündeki görüşler.

Özellikle güneş enerjisi destekli sulama (GES) projeleri konusunda, çevre illerde uygulamaya alınan modellerin Adıyaman’da hayata geçirilmemesi dikkat çekiyor. Deprem sonrası süreçte tarımın daha da stratejik hale geldiği bir dönemde, modern ve enerji maliyeti düşük sulama sistemlerinin devreye alınmaması kamuoyunda soru işareti oluşturuyor.

Bu konu defalarca gündeme taşındı. Ancak:

*Bölge milletvekillerinden,

*İlin yöneticilerinden,

*İlgili bakanlık temsilcilerinden kamuoyunu kapsamlı biçimde bilgilendiren net bir açıklama yapılmış değil.

Bu nedenle şu sorular hâlâ yanıt bekliyor:

Adıyaman GAP sulama öncelik listesinde hangi konumda?

GES destekli sulama projeleri için somut bir planlama yürütülüyor mu?

Deprem sonrası tarımsal kalkınma için özel bir su yatırım programı hazırlandı mı?

Çevre illerle karşılaştırma

GAP havzasındaki bazı çevre illerde, Adıyaman’daki projelerden daha sonra başlanan yatırımların tamamlandığı görülüyor. Bu tablo kamuoyunda şu soruyu gündeme getiriyor:

Depremde ağır yıkım yaşamış bir ilde tarım yatırımlarına daha güçlü ve öncelikli bir kaynak aktarımı yapılması gerekmez mi?

Sonuç

Adıyaman’da sorun proje eksikliği değil; projelerin tamamlanma hızının düşük olması.

Baraj gövdesinin yükselmesi tek başına yeterli değil. Asıl mesele, sulama şebekelerinin tamamlanarak suyun tarlaya ulaşması ve üretimin artması.

Deprem sonrası yeniden ayağa kalkma sürecinde tarımın güçlendirilmesi, sadece ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda sosyal istikrarın da temel unsurlarından biri. Bu nedenle su yatırımlarına ilişkin daha net takvimlerin, daha güçlü finansman planlarının ve düzenli ilerleme bilgilerinin kamuoyuyla paylaşılması beklentisi artarak devam ediyor.

Adıyaman’da artık yeni proje açıklamalarından çok, mevcut projelerin ne zaman tamamlanacağı sorusu yanıt bekliyor.

Analiz Haber: Mikail Demir