Tarım ve Orman Bakanlığı'nın güncel verileri ve uzman görüşleri, özellikle İç ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki kireçli topraklarda yapılan "yanlış gübreleme" alışkanlıklarının verimi %30'a varan oranlarda düşürdüğünü gösteriyor.
1. Kritik Başlangıç: Taban Gübresinde Derinlik Stratejisi
Buğdayda ilk adım olan taban gübrelemesi, kök gelişiminin temel taşıdır. Analizlere göre, gübrenin sadece toprak yüzeyine bırakılması değil, tohumun 5-6 cm derinine yerleştirilmesi fosforun bitki tarafından alınabilirliğini artırıyor. Fosfor toprakta hareket kabiliyeti düşük bir element olduğu için, bitki köküne yakın olması hayati önem taşıyor.
2. Kardeşlenme Dönemi: Çinkonun (Zn) Gücü
Türkiye topraklarının karakteristik bir özelliği olan çinko (Zn) fakirliği, buğdayda "bodur büyüme" ve "düşük randıman" riskini beraberinde getiriyor.
Amino Asit Desteği: Kardeşlenme döneminde uygulanan çinko içerikli yaprak gübreleri, bitkisel menşeli amino asitlerle kombine edildiğinde bitkinin stres toleransını artırıyor.
Neden Önemli? Bu dönemde yapılan müdahale, başaktaki tane sayısını doğrudan etkiler.
3. Üst Gübrelemede Bölgesel Farklılıklar: "Şeker Gübre" Faktörü
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın "Türkiye Gübre Rehberi"nde vurgulanan en kritik noktalardan biri, toprak pH değerine göre gübre seçimidir.
Yüksek pH ve Kireçli Bölgeler (İç ve GD Anadolu): Bu bölgelerde Amonyum Sülfat (%21 N), nam-ı diğer "Şeker Gübre", sadece azot sağlamakla kalmaz; asidik karakteri sayesinde toprağın pH'ını yerel olarak düşürerek bağlı kalan mikro elementlerin (demir, mangan, çinko) çözünmesini sağlar.
Yağışlı Bölgeler: Fazla yıkanan topraklarda azotun bölünerek (en az 2-3 seferde) verilmesi, yeraltı sularına karışarak israf olmasını engeller.
4. Verim ve Kalite Dengesi: Protein ve Glüten
Sapa kalkma dönemi öncesinde verilen azot, buğdayın sadece boyunu değil, endüstriyel değerini (protein ve glüten) belirler. Un sanayisinin talep ettiği yüksek kaliteli buğday için bu dönemdeki azot yönetimi "olmazsa olmaz"dır.
Sonuç ve Uzman Önerisi
Buğday yetiştiriciliğinde "komşunun uyguladığı program" değil, "toprak analizine dayalı kişiselleştirilmiş program" kazandırır. Kurak alanlarda yavaş salınımlı, sulu alanlarda ise bitki ihtiyacına göre bölünmüş gübreleme stratejisi, girdi maliyetlerini düşürürken rekolteyi maksimize edecektir.