Analiz | Yazar-Mali Müşavir Mehmet Hakan Karaaslan/ Adıyaman'da hayat yavaşlamadı; neredeyse durma noktasına geldi. Merkezde de ilçelerde de tablo benzer: Kepenkler yarım açık, işler zayıf, piyasa sessiz. Depremin bıraktığı fiziki yıkım gözle görülürken, ekonomik yıkım daha sessiz ama çok daha derin ilerliyor.
Bugün üretici, esnaf ve vatandaş çözüm bekliyor. Esnaf yalnızca satış yapamamaktan değil; nakit akışının durmasından, biriken borçlardan ve çevrilemeyen vadelerden şikâyetçi. Vadeler geliyor, borçlar büyüyor ancak kasalar boş.
Dar gelirli vatandaş için tablo daha da ağır. Yeni yılla birlikte et ve süt ürünlerine gelen zamlar, mutfaktaki yangını büyüttü. Bu artışlar lüks tüketimi değil, doğrudan temel gıdayı etkiliyor. Üstelik iki ya da üç çocuğu olan aileler için kırtasiye ve okul masrafları da eklendiğinde, ekonomik yük daha da ağırlaşıyor.
Asıl Kırılma Noktası: Krediye Erişim
Sorunun en kritik boyutu finansmana erişim. Faiz oranları yüksek olmasına rağmen bankaların kredi kullandırmaktan kaçındığı ifade ediliyor. Teminatın yarısı kadar krediye dahi ulaşamayan esnaf, riskten kaçınan finans sistemi karşısında yalnız kaldığını düşünüyor.
Oysa kriz dönemlerinde finans sisteminin ekonomiyi ayakta tutan bir rol üstlenmesi beklenir. "Güven" gerekçesiyle geri durmak, yalnızca ekonomik değil sosyal sonuçlar da doğuruyor.
Sorun Nerede Derinleşiyor?
Esnaf kısa vadeli borçlarını çeviremiyor
Dar gelirli vatandaş temel gıdaya erişimde zorlanıyor
Merkez ve ilçelerde ticaret ciddi daralma yaşıyor
Adıyaman'da ekonomik hareketlilik neredeyse durma noktasında.
Çözüm Klasik Reçetelerde Değil
Uzmanlara göre çözüm yalnızca kredi vermek değil; bölgeye özgü, akıllı destek modelleri geliştirmek gerekiyor.
Öne çıkan öneriler şöyle:
Düşük faizli, uzun vadeli ve teminatsız esnaf kredileri
Mevcut borçların faizsiz ya da düşük faizle yapılandırılması
Kooperatif destekli yerel tedarik zincirlerinin kurulması
Et ve süt ürünlerinde bölgesel destek modeli uygulanması
Belediyeler ve kamu kurumlarının yerel esnaftan alım garantili modelle piyasaya doğrudan katkı sağlaması
Yerel üretici ayakta tutulmadan tüketicinin korunamayacağı vurgulanıyor.
Ekonomi Bir Şehrin Geleceğidir
Adıyaman'da mesele yalnızca ticari daralma değil; bir şehrin yeniden tutunma iradesi. Esnafın batması yalnızca dükkânların kapanması anlamına gelmez. Sosyal denge bozulur, umut azalır, göç başlar.
Bugün atılacak doğru adımlar yarın sosyal yaraların büyümesini engelleyebilir.
Adıyaman'ın artık zaman kaybetme lüksü yok.